Neft-qaz obyektlərində yanar karbohidrogenlər təzyiq altında, çox vaxt insanlara, yaşayış bloklarına və kritik avadanlığa yaxın məsafədə emal olunur. Qaz sızması və ya fəvvarəvari alov saniyələr içində inkişaf edir. Ona görə yanğın-qaz sisteminin üç vəzifəsi var: təhlükəni erkən görmək, düzgün qərar vermək və tərəddüdsüz hərəkət etmək. ZE-Tronics on ildən artıqdır ki, Azərbaycanda və Xəzər regionunda hasilat, emal və ixrac obyektləri üçün məhz bu işi görür.
Operatorlar və Tier-1 EPC podratçıları üçün ixtisaslaşmış subpodratçı kimi çalışırıq: detektorların yerləşməsini layihələndiririk, sertifikatlı avadanlığı təchiz edirik, quraşdırıb istismara veririk və aktivin bütün ömrü boyu kalibrləmə aparırıq. Arxitekturanın hasilat, boru kəməri və emal arasında necə dəyişdiyini neft və qaz (upstream, midstream, downstream) həlli səhifəsində oxuyun.
Harada işləyirik
- Dəniz hasilat platformaları — quyu ağzı və texnoloji modullar, turbin və kompressor örtükləri, yaşayış blokları və helikopter meydançaları (bax: Dəniz və offşor).
- Quru terminalları və qaz emalı zavodları — separasiya, kompressiya, qurutma, ölçmə və ixrac qurğuları.
- Boru kəmərləri və kompressor stansiyaları — aşkarlamanın uzaq məsafəyə etibarlı ötürülməli olduğu, çox vaxt heyətsiz obyektlər.
- Rezervuar parkları və doldurma qurğuları — çən qapaqlarının kip hissələri, nasos sahələri, avtomobil və dəmir yolu doldurma məntəqələri, dəniz körpüləri.
- Neft emalı və neft-kimya qurğuları — texnoloji qurğular, hidrogenlə zəngin zonalar, sobalar və qızdırıcılar (bax: Neft-kimya və kimya).
Yanğın-qaz sisteminin qarşılaşdığı təhlükələr
| Təhlükə | Çətinlik nədədir | Adi aşkarlama yanaşması |
|---|---|---|
| Karbohidrogen qazının sızması | Açıq, küləkli modullarda qaz tez dağılır; tək nöqtəvi detektor buludu heç görməyə bilər. | Modul boyunca xətti IR detektorlar, qazın toplana biləcəyi yerlərdə nöqtəvi IR detektorlar; təzyiqli sızmalar üçün akustik aşkarlama. |
| Hidrogen sulfid (H2S) | Aşağı konsentrasiyada zəhərlidir və qoxu hissini tez korlayır. | Turş qaz avadanlığının yanında aşağı həyəcan həddi olan zəhərli qaz detektorları və aydın təxliyə siqnalları. |
| Fəvvarəvari və gölməçə yanğınları | Yanğın saniyələr içində böyüyür; isti səthlər, fakel və günəş yalançı siqnal yarada bilər. | Görmə sahəsi yoxlanılmış, yalançı siqnala davamlı çoxspektrli IR alov detektorları. |
| Hidrogen yanğını | Alov demək olar ki, görünmür və şüalanma xarakteri fərqlidir. | Hidrogen üçün təsdiqlənmiş alov detektorları və hidrogen qaz detektorları. |
| Örtüklərdə və binalarda yanğın | Turbin örtükləri, elektrik və idarəetmə otaqları yalançı işə düşmə olmadan erkən xəbərdarlıq tələb edir. | Ventilyasiya və qazla söndürmə ilə əlaqələndirilmiş istilik, tüstü və aspirasiyalı detektorlar. |
Seçdiyimiz və quraşdırdığımız texnologiyalar
Alov aşkarlanması
Açıq texnoloji zonalarda adətən Det-Tronics X3301 kimi çoxspektrli infraqırmızı detektorlardan istifadə edirik: onlar karbohidrogen yanğınına reaksiya verir, günəş işığını, isti cisimləri və qaynaq qövsünü isə nəzərə almır. Ultrabənövşəyi və infraqırmızı birgə baxış lazım olanda X5200 UV/IR detektoru seçilir. Detektorların yeri “göz qərarı” ilə deyil, yanğın-qaz xəritələnməsi ilə yoxlanılır.
Qaz aşkarlanması
- Nöqtəvi infraqırmızı detektorlar — metan və ağır karbohidrogenlər üçün PointWatch Eclipse kimi; zəhərlənmir, az xidmət tələb edir.
- Xətti (open-path) detektorlar — qaz buludunu şüa boyunca LEL·m ilə ölçən FlexSight LS2000 kimi.
- Akustik (ultrasəs) sızma detektorları — təzyiqli sızmanı qaz sensora çatmazdan əvvəl “eşidən” FlexSonic kimi.
- Zəhərli qaz detektorları — H2S və digər zəhərli qazlar üçün GT3000 kimi.
Xəbərdarlıq, idarəetmə və söndürmə
Aşkarlama yalnız insanlar və sistemlər reaksiya verəndə faydalıdır. e2S partlayışdan mühafizəli sirena və mayaklarını, Det-Tronics və Autronica yanğın-qaz kontrollerlərini təchiz edir, onları drençer, köpük, su dumanı və qazla söndürmə sistemləri ilə əlaqələndiririk. Brülörlər və sobalar üçün Fireye alov skanerləri və brülör idarəetmə komponentləri yanma təhlükəsizliyini təmin edir.
ICSS və qəza dayandırma sistemi ilə inteqrasiya
Yanğın-qaz sistemi nadir hallarda tək işləyir. Təsdiqlənmiş qaz adətən ventilyasiyanı və alışma mənbələrini söndürür, dayandırmanı başladır; təsdiqlənmiş yanğın isə drençer və ya söndürmə sistemini işə salır. Səsvermə məntiqini (məsələn, icra əmrindən əvvəl N-dən iki detektorun təsdiqi), həyəcan hədlərini və səbəb-nəticə matrisini operatorla razılaşdırır, ICSS, ESD və HVAC sistemlərinə interfeysi təhvil veririk. Funksional təhlükəsizlik tələb olunduqda IEC 61511 üzrə müəyyən edilmiş SIL hədəflərinə uyğun işləyirik. Ətraflı: SCADA və DCS inteqrasiyası.
Layihələndirmə və işdə əsaslandığımız standartlar
- IEC 61511 və IEC 61508 — cihazlaşdırılmış sistemlərin funksional təhlükəsizliyi
- IEC 60079-14 və IEC 60079-17 — Ex avadanlığın layihələndirilməsi, quraşdırılması və yoxlanılması
- IEC 60079-29 seriyası və IEC 62990 — qaz detektorlarının göstəriciləri, seçimi və xidməti
- ISO 13702 — dəniz qurğularında yanğın və partlayışa nəzarət
- API RP 14C / ISO 10418 — dəniz texnoloji sistemlərinin təhlükəsizlik analizi
- ISA-TR84.00.07 — yanğın-qaz aşkarlamasının əhatəsi (xəritələmə)
- NFPA 72 və EN 54 — bina və örtüklərdə yanğın siqnalizasiyası
Layihə spesifikasiyası, operatorun öz standartları və yerli yanğın təhlükəsizliyi tələbləri həmişə üstündür və layihənin əsas sənədlərində əks olunur.
Operatorlar və EPC podratçıları niyə ZE-Tronics ilə işləyir
- 2012-ci ildən yerli mühəndislik — dəniz platformaları, böyük neft emalı zavodu, metanol zavodu və ixrac terminallarında təcrübə.
- CompEx sertifikatlı texniklər — partlayış təhlükəli zonalarda quraşdırma və yoxlama üçün.
- Bakıda AZS ISO/IEC 17025:2020 akkreditasiyalı kalibrləmə laboratoriyası — bax: kalibrləmə xidmətləri.
- Elektronika təmiri laboratoriyası — alov, qaz və tüstü detektorları və kontroller modulları üçün.
- Bakı və Londonda kritik ehtiyat hissələri — detektor sıradan çıxanda dayanma müddəti qısalır.
- FAT-da iştirak və SAT-ın icrası sistemi istismara verən eyni komanda tərəfindən — bax: quraşdırma və istismara vermə.
- ISO 9001, ISO 14001 və ISO 45001 sertifikatlı idarəetmə sistemləri.
Köhnəlmiş sistemi yeniləyirsiniz? Quraşdırılmış avadanlığı audit edir, istehsalı dayandırılmış detektor və kontrollerləri müəyyənləşdirir, obyektin mühafizəsini bir an da dayandırmadan mərhələli keçid planlayırıq — bax: istismar dövrü üzrə texniki xidmət.
